Poznaj Zosię, czteroletnią dziewczynkę, która doświadcza różnic w przetwarzaniu i integracji sensorycznej. Jest ostrożna, często niepewna nowych osób i nieznanych doświadczeń, ale najlepiej czuje się w spokojnym, przewidywalnym otoczeniu wśród znajomych twarzy. Z powodu swoich różnic sensorycznych zachowanie Zosi bywa czasem źle interpretowane przez innych.
Aby zrozumieć, jak różnice w przetwarzaniu i integracji sensorycznej mogą wpływać na dzieci w codziennym życiu, przyjrzyjmy się typowemu dniu w świecie Zosi.
7:30 rano
Jest pora śniadania, a Zosia nie wie, czy jest głodna, więc zamiast jeść, bawi się jedzeniem. Mama musi ją ciągle napominać, by skupiła się na posiłku, i przypomina, że przekąska będzie dopiero później, więc musi zjeść śniadanie. Zosia często bywa zirytowana, kiedy nie zje wystarczająco dużo, ale potrzebuje zachęty, aby to zrobić. W trakcie jedzenia kilka razy upuszcza łyżkę i przewraca kubek z mlekiem, rozlewając je na stół.
Różnice w integracji sensorycznej: obniżona świadomość interoceptywna (nie wie, kiedy jest głodna ani że jej nastrój może zależeć od tego, czy coś zje); trudności z koordynacją drobnych ruchów.
8:00 rano
Mama stara się pomóc Zosi przygotować do przedszkola. Poranek jak dotąd jest pełen zmagań, a Zosia nie chce ubrać niczego, co mama dla niej wybiera. Ponieważ Zosia późno nauczyła się korzystać z toalety i wciąż nie zdaje sobie sprawy, że musi tam iść, ubrania z gumką są łatwiejsze, ale Zosia nie zawsze chce je nosić. Woli ubierać się tak jak starsze rodzeństwo. Już była zdenerwowana po myciu zębów, którego szczerze nie znosi i które zawsze jest trudne zarówno dla niej, jak i dla rodziców.
Różnice w integracji sensorycznej: obniżona świadomość interoceptywna (nie zawsze zdaje sobie sprawę, że musi skorzystać z łazienki); nadwrażliwość w obrębie jamy ustnej.
10:00 przed południem
Przedszkole Zosi zorganizowało poranek adaptacyjny dla wszystkich dzieci, które w kolejnym roku rozpoczną naukę w zerówce. Nowa nauczycielka przygotowała kilka gier i aktywności, ale Zosia nie cieszyła się z tego ranka. Nowe przestrzenie są dla niej przytłaczające i nieprzewidywalne. Z powodu trudności w planowaniu ruchu i koordynacji nowe gry i zajęcia są dla niej również trudne, zwłaszcza jeśli wymagają dużo ruchu i koordynacji.
Różnice w integracji sensorycznej: trudności z planowaniem motorycznym (praksem).
Różnice w przetwarzaniu i integracji sensorycznej mogą obejmować:
- Odczuwanie dźwięków, faktur, smaków, zapachów lub innych bodźców silniej
albo słabiej niż inni. - Trudności z wykonywaniem nowych zadań.
- Trudności z uderzaniem o rzeczy i z orientacją swojego ciała w przestrzeni.
- Poszukiwanie lub unikanie niektórych rodzajów ruchu.
- Trudności z regulacją emocji.
- Brak poczucia, czy jest się głodnym czy sytym, i błędna interpretacja sygnałów
płynących z ciała.
13:30 po południu
Ponieważ Zosia miała intensywny poranek i była rozproszona wszystkimi wydarzeniami, zapomniała skorzystać z łazienki, mimo że nauczycielka przedszkola przypominała dzieciom, aby poszły do toalety. Prawie zdążyła, ale utknęła przy guziku dżinsów i ostatecznie miała wypadek. W przedszkolu było zapasowe ubranie, ale Zosi się nie podobało, bo nie pasowało do jej Tshirtu. Była też zawstydzona.
Różnice w integracji sensorycznej: obniżona świadomość interoceptywna; trudności z koordynacją drobnych ruchów.
17:00 po południu
Mama właśnie odebrała Zosię z przedszkola i musi jeszcze zatrzymać się w supermarkecie, bo potrzebują mleka i innych rzeczy. Po zaparkowaniu zdaje sobie sprawę, że w samochodzie nie ma nauszników, które Zosia zwykle nosi w głośnych miejscach. Zosia ma trudności z hałasem w sklepach, a choć rodzina zazwyczaj zamawia jedzenie online, czasem trzeba pojechać do sklepu. W supermarkecie Zosia ma napad złości i w pośpiechu, aby szybko wyjść, mama zapomina kupić wszystkie potrzebne produkty.
Różnice w integracji sensorycznej: nadwrażliwość na głośne dźwięki.
18:30 wieczorem
Czas kąpieli. Włosy Zosi trzeba też umyć, a ona absolutnie tego nie znosi, bo nie lubi mydła ani wody na twarzy. Po stresującym doświadczeniu dla obu stron szykują się na czytanie bajki przed snem. Z doświadczenia mama wie, aby przygotować ulubioną piżamę Zosi i upewnić się, że wszystkie światła są przyciemnione przed czytaniem. Zosia prosi o swoją ulubioną zabawkęprzytulankę zapewniającą głęboki nacisk, która zawsze sprawia, że czuje się lepiej.
Różnice w integracji sensorycznej: nadwrażliwość na bodźce dotykowe; przeciążenie
sensoryczne spowodowane wcześniejszymi wydarzeniami tego dnia.