Wydaje się, że przeciętny dzień czteroletniego dziecka to prosta rutyna. Śniadanie, przedszkole, zakupy, kąpiel, sen. Dla większości z nas to po prostu plan dnia. Dla Zosi to maraton z przeszkodami, o których istnieniu często nawet nie mamy pojęcia.
Zosia doświadcza różnic w przetwarzaniu i integracji sensorycznej. Jest ostrożna i niepewna nowych osób, ale świetnie czuje się w spokojnym, przewidywalnym otoczeniu. Niestety, z powodu jej sensorycznych wyzwań, otoczenie często błędnie interpretuje jej zachowania.
Zobaczmy, jak wygląda ten „zwykły” dzień z jej perspektywy.
7:30 – Śniadanie i niezrozumiały głód
Pora śniadania. Zosia nie wie, czy jest głodna, więc zamiast jeść – bawi się jedzeniem. Mama przypomina, że następna przekąska będzie dopiero za kilka godzin, trzeba więc zjeść teraz. Zosia bywa bardzo zirytowana, gdy zje za mało, ale brakuje jej wewnętrznego sygnału, by to zrobić. W trakcie posiłku kilkukrotnie upuszcza łyżkę. Kubek z mlekiem ląduje na stole.
Za kulisami: Obniżona świadomość interoceptywna (Zosia nie czuje głodu i nie łączy go ze spadkiem nastroju) oraz trudności z koordynacją motoryki małej.
8:00 – Pole bitwy w garderobie
Poranek to już na tym etapie trudna przeprawa. Zosia nie chce założyć niczego, co przygotowała mama. Ponieważ późno odpieluchowała się i wciąż nie zawsze czuje, że musi skorzystać z toalety, spodnie na gumce to najbezpieczniejsze rozwiązanie. Ale Zosia woli dżinsy – chce wyglądać jak starsze rodzeństwo. Do tego dochodzi mycie zębów. Czynność, której dziewczynka szczerze nienawidzi.
Za kulisami: Nadwrażliwość w obrębie jamy ustnej oraz obniżona interocepcja.
10:00 – Adaptacja, która przytłacza
Przedszkole zorganizowało poranek adaptacyjny przed zerówką. Nowa nauczycielka przygotowała gry zespołowe. Zosia nie bierze w nich udziału z uśmiechem. Nowe przestrzenie są dla niej nieprzewidywalne. Zabawy wymagające szybkiej reakcji ruchowej i koordynacji to dla niej nie rozrywka. To ogromny stres.
Za kulisami: Trudności z planowaniem motorycznym (praksją).
Czym objawiają się zaburzenia integracji sensorycznej w praktyce?
To nie tylko medyczne pojęcia. W codziennym życiu to często:
-
Odczuwanie dźwięków, faktur, zapachów czy smaków o wiele silniej (lub słabiej) niż rówieśnicy.
-
Trudności z opanowaniem nowych zadań ruchowych.
-
Częste potykanie się, uderzanie o meble, problemy z orientacją ciała w przestrzeni.
-
Ciągłe poszukiwanie mocnego ruchu – lub jego całkowite unikanie.
-
Trudności z samoregulacją emocji.
-
Błędna interpretacja sygnałów z własnego ciała (brak poczucia głodu, sytości, parcia na pęcherz).
13:30 – Guzik, który zmienia wszystko
Intensywny poranek zrobił swoje. Zosia, pochłonięta przedszkolnym hałasem, zapomniała skorzystać z łazienki, mimo że nauczycielka o tym przypominała. Prawie zdążyła, ale utknęła przy sztywnym guziku dżinsów. Wypadek. W przedszkolu są wprawdzie ubrania na zmianę, ale Zosia nie chce ich założyć, bo nie pasują do jej koszulki. Do frustracji dołącza się wstyd.
Za kulisami: Obniżona świadomość interoceptywna połączona z trudnościami w motoryce małej.
17:00 – Dźwięki, które bolą
Mama odebrała Zosię z przedszkola. Trzeba jeszcze szybko wejść do supermarketu po mleko. Po zaparkowaniu mama orientuje się, że nauszniki wygłuszające zostały w domu. A Zosia ich teraz potrzebuje. Jaskrawe światło, muzyka z głośników, szum chłodziarek, tłum ludzi przy kasach. Dla dorosłego to po prostu szybkie zakupy. Dla Zosi to fizycznie bolesne doświadczenie. W sklepie następuje wybuch. Przebodźcowanie kończy się krzykiem. Mama w pośpiechu i stresie ewakuuje się ze sklepu, zapominając połowy listy zakupów.
Za kulisami: Nadwrażliwość słuchowa i wizualna.
18:30 – Ulga głębokiego nacisku
Czas kąpieli. Trzeba umyć włosy, a Zosia nie toleruje wody na twarzy i zapachu mydła. Po stresującej przeprawie w łazience nadchodzi wreszcie czas na bajkę. Mama działa już automatycznie: na długo przed czytaniem przygotowuje sprawdzoną piżamę i przyciemnia światła w pokoju. Dziewczynka prosi o ciężką przytulankę. Ten głęboki nacisk to jedyne, co teraz przynosi jej ulgę.
Za kulisami: Nadwrażliwość dotykowa. Skrajne przeciążenie układu nerwowego po całym dniu.
Zakończenie
Co dla wielu dzieci jest po prostu kolejnym wtorkiem, dla Zosi bywa pasmem przytłaczających wyzwań, które testują granice jej układu nerwowego. Kiedy w końcu zasypia, jest wyczerpana.
Jej małe ciało właśnie przebiegło maraton. A jutro znów musi stanąć na starcie.